Uzm. Fzt. Zafer Aksungur

Kalça ve Diz Ağrılarında Yapılan En Sık Hatalar ve Çözümleri

İnsanın vücutlarının yük taşıyıcıları ve hareket sisteminin merkezleri kalça ve diz eklemleridir. Gün içerisindeki yürüyüş, oturduktan kalkmak veya merdiven inip çıkarmak her zaman iki eklemin uyumlu çalışmasını gerektirir. Yaş, kilo, yaralanma ya da daha önceki yanlış alışkanlıklar, diz ve kalça eklemlerinin sağlıklı şekilde çalışmalarını engelleyebilir.

Bu blog yazımızda; kalça ve diz ağrılarında en sık yapılan hataları ve bu hataların yerine konulabilecek uygun yaklaşımları fizyoterapi uzmanlarından alacağımız bilgiler doğrultusunda sizlere açıklayacağız.

Hata 1: Ağrı Olunca Tamamen Hareketsiz Kalma 

Bizim vücuttaki refleksimiz acı duyduğumuzda otomatik olarak durmaya yöneldir. Fakat bu hareketsiz kalma eklem sağlığı açısından bir yatışıklığa sebep olabilir.

Neden Yanlış ? 

Diz ve kalça kıkırdakları direkt kan damarlarından beslenmez. Dolaşımı eklem sıvısının hareketi ile sağlanır. Hareketsiz kalma eklem sıvısının dolaşımını yavaşlatır. Bir diğer yandan kas gücünün azalması da diz ve kalça eklemlerinde doğru hizalanmayı engeller ve zayıf kaslar bir ekleme daha fazla yük binmesine izin verirken kronik bir ağrı döngüsü oluşmasına neden olur.

Çözüm: 

Ağrıdan şikayet ettiğiniz aktiviteleri yapmamak aklınızda tutmalısınız, fakat hareketsiz kalmak yerine düşük etkili ağrısız aralıkta egzersiz yapabilirsiniz. Özellikle düz bir yüzeyde kısa mesafelerde koşmadan yürümek eklem sıvısının dolaşımını destekler.

Hata 2: Kas Güçlendirmeyi İhmal Etme

Diz ve kalça ağrılarının büyük oranı kas kaynaklıdır. Kalça ve kuadrisepsin zayıf olması, eklem hizalamasını bozabilir.

Neden Yanlış ? 

Zayıf kalça kasları(kalıntısı gibi) dizin içe kaymasına sebep olur. Bu da dize aşırı yük bindirir ve dizin dış kısmına fazla basmayla ilgili şikayetleri ortaya çıkarır. Kalça kasları karşılıklı olarak sıkışmamış bir diz ekleminin sağlığı için çok önemlidir. Aynı şekilde yetersiz kas gücü, dizinize fazla yük binmesine ve hareket ettiğinizde sizi ağrıya sürüklemesine yol açar.

Çözüm: 

Diz ağrılarında sadece diz değil kalçanızı da birlikte değerlendirmek en doğru yaklaşımdır. Egzersizlerle ve hareket programlarıyla birlikte; uygun bir şekilde yapıldığında kalça abdüktörleri ve kuadrisepsinizi güçlendirmek ağrınızı azaltmada etkili olacaktır.

Neyi unutmamalısınız; Egzersizlerin neredeyse her zaman doğru formda yapılması gerekir, zira bunu dikkate almadan yaptığınız squat veya lunge hareketleri ağrınızı daha da kötüleştirebilir. Uzman Fizyoterapistlerle olduğu gibi form ve teknik odaklı egzersiz programları yapmanız önemlidir.

Hata 3: Isı ve Soğuk Uygulamasını Yanlış Kullanma 

Bir acılıkta soğuk mu sıcak mı uygulanacağı o an herkesin başından geçer.

Neden Yanlış ? 

Islık kasları gevşetir, kan dolaşımını artırır, derken iltihaplanma ve şişlikleri soğuk sıkıştırma ile giderilir. Sıcak ve soğuk ağrılı durumlarda zamanını ve uygulama dönemlerini değiştirerek işe yarayabilir fakat zaman ve uygulama şeklinden yana hata yapıldığında şikayetler artabilir.

Çözüm: 

– Kronik (eski) yada diyabet ektropatisinde atlayıcı iltihaplanmalar mevcut değil ise başlangıçta 48 saatten içinde (ya da acı eşlik ediyorsa artmaya devam ediyor olursa )soğuk kompres ağrı çözümünde etkilidir.

– Kronik veya farklı sebeplerden ağrılı olanlarda ise veya sıcak temasla kas gevşetme uygulaması önerilir.

Hata 4: Ağrı Kesicileri İlk Seçenek Görmek 

Ağrı kesici kesinlikle ağrıyı kontrol altına almak ve geçici olarak ağrı kesmek gibi bir işlevi yerine getirir. Ancak bu seçenek aslında hiçbir sorunu çözmez. 

Neden Yanlış ? 

Ağrı kesici en son seçeneğimiz olmamalıydı fakat ilaçlar bedenin size bir uyarıyı göstermesine rağmen hareket etmeye devam etmemiz için geçici olarak rahatlamanızı sağlar. Yani bu durumda; hareket etmenize rağmen ağrı kesicileriniz doğru olan nöronuyumsuzluğu doğurduğu için altta yatan mekanik probleminizi gizlemiş olursunuz. Bir hareketi tekrar etmeye başladığınızda ve bunu bilmeden ağrı kesici ile sürdürdüğünüz sürece sorununuz kronik hale gelebilir.

Çözüm: 

Ağrı kesici; doğru teşhis ve öneri üzerine ağrı kesici olmadan hemen başlanacak tedaviye kadar destek sağlamak için kısa dönemde kullanılabilir.

En önemli nokta, problemi çözmek ve kas dengesini sağlamak için fizyoterapide çalışmaktır.

Hata 5: Yanlış Ayakkabı ve Destek Seçimi 

Kalça ve diz eklemlerinin doğru hizalanmasında ayak yapısı önemli bir rol oynar. Ayak yapınızda düzgün çalışan bir anatomide sorun yoktur ama azmi olmayan çizikler ve sürekli seçtiğimiz tabanlıklar bile dengenizi bozabilir.

Neden Yanlış ? 

Genelde ayak yapınızı tam olarak değiştirmeden sadece değişik destek veya tabanlık olarak yanlış seçim yaparak yürüyüş biyomekaniğini değiştiriyorsunuz ve bir kası aşırı çalıştırarak bir kasa fazla yük binmesine izin veriyorsunuz.

Çözüm: 

Bunun için öncelikle fizyoterapist ya da ortopedisten ayak yapınızın değerlendirilerek değerlendirilmesi en doğru yaklaşımdır. Sonra size en uygun şekilde tabanlık veya destek sağlayacak ekipmana yönlendirileceksiniz.

Sağlıklı Eklemler İçin Doğru Hareket Alışkanlıkları 

En büyük hata kalça ve diz ağrılarında yapılacak çok fazla eylemden çok önemli olanı önce uzun bir süre beklemek ya da sadece geçici bir çözüm olacak tedavi yöntemleri.

Fizyoterapi değerlendirmesi ile hareket ve duruşunuz üzerindeki odaklanmayla, fazla odaklanmadan oluşacak şekilde fizyoterapist rehberliğinde egzersiz yapmak eklemlerinizi destekleyebilir.

Unutmayın en sağlıklı hareket alışkanlıkları uzun bir süre sonra kısa bir sürede sakatlanma riskinizi sıfıra indirir ve ağrı döngüsünü çıkarmada en etkili ve güvenli yaklaşımdır.